درصد همانندجویی پایان نامه چقدر باید باشد؟

یکی از سوال هایی که معمولا در هفته های پایانی پایان نامه بیشتر از هر زمان دیگری مطرح می شود، این است که درصد همانندجویی پایان نامه باید چند باشد تا دانشگاه آن را بپذیرد. دانشجو فایل را در سامانه همانندجو یا Turnitin بارگذاری می کند، عددی مثل ۱۲، ۱۸، ۲۶ یا ۳۴ درصد می بیند و بلافاصله می خواهد بداند این عدد خوب است یا باید پایان نامه دوباره بازنویسی شود.

پاسخ دقیق به این سوال به دانشگاه، مقطع تحصیلی، شیوه نامه دانشکده و نحوه محاسبه گزارش بستگی دارد. یک درصد واحد که برای همه پایان نامه های ایران و همه دانشگاه های خارج از کشور معتبر باشد وجود ندارد. حتی Turnitin در راهنمای رسمی خود اعلام می کند که برای Similarity Score عدد ثابت و جهانی تعیین نکرده و هر دانشگاه، مدرس یا تکلیف می تواند حد قابل قبول خودش را داشته باشد.

در دانشگاه های ایران هم رویه یکسانی دیده نمی شود. بعضی واحدها یا دانشگاه ها سقف مشخصی تعیین می کنند و این سقف ممکن است با دانشگاه دیگر فرق داشته باشد. برای نمونه، در یکی از راهنماهای دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس، همانندی تا ۳۵ درصد برای مرحله مورد اشاره پذیرفته شده است؛ نمونه ای که به خوبی نشان می دهد نمی توان یک عدد را به همه دانشگاه ها تعمیم داد.

با این حال، دانشجو معمولا به یک پاسخ عملی نیاز دارد. اگر دانشگاه عدد مشخصی اعلام نکرده باشد، بهتر است فقط به درصد کلی نگاه نشود و خود گزارش بررسی شود. در بسیاری از پایان نامه ها، رسیدن به محدوده زیر ۲۰ درصد معمولا وضعیت آرام تری ایجاد می کند، به ویژه زمانی که تطابق ها میان منابع متعدد پراکنده باشند و بخش های اصلی پایان نامه با زبان پژوهشگر نوشته شده باشند. این عدد یک قانون رسمی و همگانی نیست و شیوه نامه دانشگاه همیشه اولویت دارد.

درصد همانندجویی دقیقا چه چیزی را نشان می دهد؟

درصد همانندجویی نشان می دهد چه مقدار از متن پایان نامه با متونی که سامانه در پایگاه خود دارد تطابق پیدا کرده است. این تطابق ممکن است با پایان نامه های قبلی، مقاله ها، کتاب ها، صفحات اینترنتی یا متون دیگری باشد که سامانه به آنها دسترسی دارد.

پس وقتی گزارش مثلا عدد ۱۸ درصد را نشان می دهد، معنی آن این نیست که ۱۸ درصد پایان نامه حتما سرقت علمی است. این عدد فقط میزان متن مشابه را گزارش می کند.

Turnitin نیز به صراحت میان Similarity و plagiarism تفاوت می گذارد و توضیح می دهد که گزارش همانندی محل تطابق متن را نشان می دهد و تشخیص تخلف علمی نیازمند بررسی محتوا، استناد و زمینه استفاده از منبع است.

این تفاوت برای پایان نامه اهمیت زیادی دارد. ممکن است بخشی از شباهت مربوط به عنوان پرسشنامه، نام یک آزمون، اصطلاح تخصصی، نقل قول دارای ارجاع یا فهرست منابع باشد. در فایل دیگری، همان درصد از چند پاراگراف طولانی گرفته شده که تقریبا بدون بازنویسی از یک پایان نامه قبلی وارد متن شده اند. عدد ممکن است یکسان باشد و وضعیت علمی این دو فایل کاملا متفاوت باشد.

پس چه درصدی برای پایان نامه مناسب است؟

اگر دانشگاه یا استاد راهنما حد مشخصی اعلام کرده است، همان عدد ملاک اصلی است. اگر چنین عددی اعلام نشده، می توان از یک تقسیم بندی احتیاطی برای بررسی وضعیت فایل استفاده کرد.

این تقسیم بندی مقررات رسمی دانشگاه ها نیست و فقط برای ارزیابی اولیه پایان نامه کاربرد دارد.

درصد همانندی	برداشت اولیه از وضعیت فایل
کمتر از ۱۰ درصد	معمولا پایین است و بهتر است همچنان محل تطابق ها دیده شود
۱۰ تا ۲۰ درصد	در بسیاری از پایان نامه ها محدوده قابل مدیریت محسوب می شود، به شرط سالم بودن تطابق ها
۲۰ تا ۳۰ درصد	نیاز به بررسی دقیق گزارش دارد و ممکن است در بعضی دانشگاه ها بازنویسی لازم شود
بیش از ۳۰ درصد	معمولا بهتر است پیش از تحویل نهایی، بخش های مشابه با دقت بازبینی شوند
درصدهای بسیار بالا	معمولا نشان می دهند بخش قابل توجهی از متن با منابع دیگر همپوشانی دارد و بازبینی جدی لازم است

نکته اصلی این است که حتی عدد ۸ درصد هم همیشه به معنی وضعیت عالی نیست. اگر تقریبا تمام این ۸ درصد از یک منبع واحد و در چند پاراگراف پیوسته آمده باشد، استاد ممکن است روی همان بخش حساس شود.

از طرف دیگر، عدد ۱۸ یا ۲۰ درصد ممکن است از ده ها تطابق کوتاه، عنوان منابع، اصطلاحات تخصصی و بخش های دارای استناد تشکیل شده باشد و مسئله جدی ایجاد نکند.

به همین دلیل، گزارش همانندجویی باید خوانده شود، نه اینکه فقط درصد بالای صفحه دیده شود.

در دانشگاه های ایران چند درصد همانندجویی قابل قبول است؟

در ایران، دانشجو معمولا با سامانه همانندجو و مقررات دانشگاه یا واحد تحصیلات تکمیلی خودش سروکار دارد. عددی که در یک دانشگاه پذیرفته می شود ممکن است در دانشگاه دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

در عمل، سقف هایی مانند ۲۰، ۳۰ یا حتی در بعضی شیوه نامه ها ۳۵ درصد دیده شده اند و همین اختلاف نشان می دهد عدد نهایی باید از مقررات دانشگاه محل تحصیل گرفته شود. نمونه منتشرشده برای دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس، همانندی تا ۳۵ درصد را در مرحله مربوط قابل قبول اعلام کرده است.

برای دانشجوی کارشناسی ارشد یا دکتری، بهترین کار این است که پیش از دفاع از آموزش تحصیلات تکمیلی یا استاد راهنما درباره سقف همانندجویی همان دانشگاه سوال شود. این کار جلوی بازنویسی بی دلیل یک پایان نامه را هم می گیرد.

ممکن است دانشجو با دیدن ۲۲ درصد نگران شود، در حالی که دانشگاه سقف ۳۰ درصد تعیین کرده و بخش عمده تطابق ها هم مربوط به قسمت های قابل قبول است. در یک دانشگاه دیگر همان ۲۲ درصد ممکن است نیاز به کاهش داشته باشد.

چرا کمتر بودن درصد همیشه بهتر نیست؟

دانشجو گاهی آنقدر درگیر پایین آوردن درصد می شود که هدف اصلی بازنویسی را فراموش می کند و تلاش می کند گزارش را به ۲ یا ۳ درصد برساند. چنین کاری همیشه ضرورتی ندارد.

پایان نامه یک متن پژوهشی است و طبیعی است که از منابع استفاده کند. اگر پژوهشگر نظریه ای را معرفی کرده، تعریفی را با ارجاع آورده یا از یک ابزار استاندارد استفاده کرده است، بخشی از متن ممکن است با منابع قبلی تطابق داشته باشد.

Turnitin هم اشاره می کند که وجود مقداری شباهت در نوشته های پژوهشی طبیعی است و حتی نمره صفر می تواند در بعضی تکالیف پژوهشی عجیب باشد، چون انتظار می رود نویسنده از منابع و شواهد استفاده کند.

هدف، رسیدن به صفر نیست. هدف این است که بخش های اصلی پایان نامه حاصل نگارش و تحلیل پژوهشگر باشند و هرجا از منابع استفاده شده، استناد به شکل درست انجام شود.

درصد یک منبع از درصد کل مهم تر می شود

یکی از قسمت هایی که بهتر است در گزارش همانندجویی حتما دیده شود، سهم هر منبع است.

فرض کنید درصد کل پایان نامه ۱۹ درصد است. اگر این ۱۹ درصد میان ۷۰ منبع مختلف پخش شده باشد و هر منبع کمتر از یک درصد تطابق داشته باشد، معمولا وضعیت متفاوتی از زمانی دارد که ۱۳ درصد متن فقط با یک پایان نامه قبلی تطابق پیدا کرده است.

در حالت دوم، حتی اگر عدد کلی زیر سقف دانشگاه باشد، استاد ممکن است همان منبع را باز کند و چند صفحه متوالی مشابه ببیند.

به همین دلیل، هنگام اصلاح پایان نامه بهتر است سه چیز همزمان بررسی شوند

درصد کل همانندی، میزان تطابق با هر منبع و محل قرار گرفتن تطابق در پایان نامه.

این سه مورد تصویر خیلی دقیق تری از وضعیت فایل می دهند.

کدام فصل ها معمولا درصد مشابهت بیشتری دارند؟

فصل دوم معمولا بیشترین ظرفیت برای همانندی را دارد، چون حجم زیادی از نظریه ها، تعریف ها و پژوهش های قبلی در آن استفاده می شوند. اگر این مطالب از پایان نامه های دیگر یا مقاله ها با تغییر محدود وارد متن شده باشند، گزارش مشابهت به سرعت بالا می رود.

بیان مسئله هم از بخش های حساس است، مخصوصا زمانی که دانشجو از چند پایان نامه نزدیک به موضوع برای نوشتن آن استفاده کرده باشد.

فصل سوم در بعضی رشته ها شامل عبارت های ثابت درباره روش تحقیق، ابزار، جامعه آماری و آزمون هاست و ممکن است مقداری همانندی طبیعی در آن دیده شود. با این حال، توضیح روش باید متناسب با پژوهش خود دانشجو نوشته شود.

فصل چهارم در پژوهش های دارای داده اختصاصی معمولا مشابهت پایین تری دارد، چون اعداد، جدول ها و نتایج متعلق به همان پژوهش هستند.

فصل پنجم نیز بهتر است تا حد زیادی بر تحلیل نتایج خود پایان نامه استوار باشد. اگر Discussion از پایان نامه های قبلی جمع آوری شده باشد، همانندی در این فصل هم بالا می رود و از نظر علمی حساسیت بیشتری دارد.

نوشتن فصل دوم پایان نامه

چرا پایان نامه های آماده معمولا در همانندجویی مشکل بیشتری دارند؟

پایان نامه ای که بخش زیادی از آن از چند پایان نامه قبلی کنار هم قرار گرفته باشد، معمولا ردپای این کار را در گزارش نشان می دهد. گاهی دانشجو کلمات را عوض کرده، ولی ترتیب جمله و ساختار پاراگراف همچنان نزدیک به منبع باقی مانده است.

بازنویسی علمی باید بعد از فهم مطلب انجام شود. پژوهشگر منبع را می خواند، نکته مورد نیاز را استخراج می کند و آن را متناسب با بحث خودش توضیح می دهد. ارجاع هم در جای مناسب باقی می ماند.

این روش علاوه بر کاهش مشابهت، متن را طبیعی تر می کند و ارتباط فصل ها را هم بهتر نگه می دارد.

آیا بازنویسی با هوش مصنوعی درصد همانندجویی را پایین می آورد؟

گاهی دانشجو متن مشابه را وارد ChatGPT یا ابزارهای Paraphrasing می کند و نسخه جدیدی می گیرد. ممکن است درصد بعضی جمله ها کمتر شود، چون ساختار ظاهری تغییر کرده است. مشکل از جایی شروع می شود که بازنویسی بدون کنترل علمی وارد پایان نامه شود.

در متون تخصصی، تغییر یک اصطلاح می تواند معنای جمله را جابه جا کند. ابزار ممکن است کلمه ای را با مترادفی جایگزین کند که در زبان عمومی نزدیک است، ولی در رشته مورد نظر معنای دیگری دارد.

گاهی هم متن بازنویسی شده از نظر فارسی طبیعی نیست و استاد خیلی زود متوجه تغییر لحن می شود. در پایان نامه انگلیسی نیز استفاده گسترده از ابزارهای بازنویسی می تواند سبک نوشته را از نوشته های قبلی دانشجو دور کند.

برای کاهش مشابهت، بازنویسی انسانی بر اساس منبع اصلی مسیر مطمئن تری است. اگر هوش مصنوعی هم در حد ابزار کمکی استفاده شود، خروجی نهایی باید توسط فرد آشنا با موضوع بررسی شود.

مشابهت با تشخیص هوش مصنوعی یکی نیست

این دو مفهوم در ماه های اخیر زیاد با هم اشتباه گرفته می شوند.

Similarity Report درباره شباهت متن با منابع دیگر است. AI Writing Detection تلاش می کند احتمال تولید شدن بخشی از متن توسط مدل های هوش مصنوعی را برآورد کند.

ممکن است متنی توسط ChatGPT تولید شده باشد و Similarity بسیار پایینی داشته باشد، چون جمله ها تازه ساخته شده اند. همین متن ممکن است از نظر علمی ضعیف، پر از کلی گویی یا دارای منابع نادرست باشد.

همچنین ممکن است یک متن کاملا انسانی درصد Similarity بالاتری داشته باشد، چون نقل قول و منابع زیادی در آن وجود دارند.

در Turnitin نیز گزارش Similarity و گزارش AI Writing دو قابلیت جدا هستند. خود Turnitin تاکید می کند که Similarity Score ارزیابی سرقت علمی نیست و باید محل تطابق ها جداگانه بررسی شود.

درصد Turnitin برای دانشگاه های خارج از کشور باید چند باشد؟

برای دانشگاه های خارج هم یک عدد جهانی وجود ندارد. Turnitin رسما اعلام می کند که مقدار قابل قبول باید بر اساس سیاست دانشگاه، مدرس و نوع تکلیف تعیین شود.

ممکن است یک دانشگاه برای Dissertation سقف مشخصی داشته باشد و دانشگاه دیگری تصمیم را به Supervisor یا Faculty واگذار کند. بعضی دانشگاه ها نیز علاوه بر درصد کلی، به تطابق با هر منبع توجه می کنند.

Turnitin از رنگ ها برای نمایش محدوده درصد استفاده می کند. در نسخه معمول گزارش، سبز تا ۲۴ درصد، زرد برای ۲۵ تا ۴۹ درصد، نارنجی برای ۵۰ تا ۷۴ درصد و قرمز برای ۷۵ تا ۱۰۰ درصد نمایش داده می شود. این رنگ ها حد مجاز دانشگاه نیستند و فقط محدوده مقدار تطابق را نشان می دهند.

برای دانشجوی ایرانی که در خارج از کشور درس می خواند، بهتر است قبل از ارسال Thesis یا Dissertation، Handbook دانشگاه، مقررات Academic Integrity و دستور Supervisor بررسی شوند.

انجام پایان نامه برای دانشجویان خارج از کشور

منابع و Bibliography چقدر روی درصد اثر دارند؟

در بعضی سامانه ها و تنظیمات Turnitin امکان کنار گذاشتن Bibliography، Quotes یا تطابق های کوتاه از گزارش وجود دارد. همین تنظیمات می توانند درصد نهایی را تغییر دهند.

Turnitin هم توضیح می دهد که حتی نقل قول دارای استناد و متن موجود در منابع می تواند به عنوان Match دیده شود و تنظیمات گزارش روی درصد نمایش داده شده اثر می گذارند.

بنابراین، دو گزارش از یک فایل می توانند با تنظیمات متفاوت درصدهای متفاوتی نشان دهند.

برای مقایسه درست، باید بدانید دانشگاه گزارش را با چه تنظیماتی می پذیرد. دانشجو نباید فقط گزارش شخصی خودش را با گزارش نهایی دانشگاه مقایسه کند و انتظار داشته باشد درصد دقیقا یکسان باشد.

آیا فرمول ها و پرسشنامه ها را باید برای کاهش درصد تغییر داد؟

اصطلاحات استاندارد، نام پرسشنامه، فرمول آماری و بخش های ثابت علمی را نباید صرفا برای کاهش عدد گزارش تغییر داد.

اگر ابزار استانداردی استفاده شده است، متن و شیوه نمره گذاری آن باید طبق منبع معتبر گزارش شود. تغییر بی دلیل پرسشنامه ممکن است حتی اعتبار ابزار را زیر سوال ببرد.

همین موضوع درباره مواد قانونی، تعاریف رسمی و اصطلاحات تثبیت شده هم صدق می کند. در چنین مواردی، استناد درست اهمیت بیشتری از تغییر کلمات دارد.

چه زمانی ۲۰ درصد هم می تواند زیاد باشد؟

اگر بخش عمده ۲۰ درصد از یک یا دو منبع آمده باشد، باید گزارش با دقت بیشتری بررسی شود. مخصوصا اگر تطابق در بیان مسئله، فصل دوم یا Discussion دیده شود.

ممکن است چند پاراگراف پشت سر هم از یک پایان نامه قبلی مشابه باشند. در این حالت، پایین بودن عدد کلی مسئله را کاملا حل نمی کند.

همچنین اگر منبع اصلی ذکر نشده باشد، همان بخش از نظر اخلاق پژوهش حساس تر می شود.

به همین دلیل، هنگام بررسی فایل در موسسه ماهان، فقط عدد نهایی دیده نمی شود و محل همانندی، منابع اصلی و نوع متن هم بررسی می شوند. گاهی پایان نامه ای با درصد کلی نسبتا مناسب فقط در چند صفحه نیاز به بازنویسی جدی دارد و اصلاح همان قسمت ها کافی است.

چه زمانی ۳۰ درصد لزوما به معنای کپی گسترده نیست؟

در یک پایان نامه طولانی ممکن است فهرست منابع، عناوین استاندارد، نقل قول ها، روش ها و اصطلاحات تخصصی حجم زیادی از تطابق را تشکیل داده باشند. اگر دانشگاه این بخش ها را در محاسبه نگه داشته باشد، درصد کلی می تواند بالاتر دیده شود.

به همین دلیل، استاد راهنما معمولا گزارش را باز می کند و فقط به عدد نگاه نمی کند.

Turnitin هم همین رویکرد را توصیه می کند و تاکید دارد که درصد بالا به خودی خود اثبات کننده plagiarism نیست.

با این حال، اگر دانشگاه سقف ۲۰ یا ۲۵ درصد تعیین کرده باشد، حتی تطابق های قابل توضیح نیز ممکن است از نظر اداری نیاز به بررسی داشته باشند و باید طبق شیوه نامه همان دانشگاه عمل شود.

اگر درصد همانندجویی پایان نامه بالا بود، از کجا شروع کنیم؟

بهتر است قبل از هر بازنویسی، گزارش کامل باز شود و منابعی که بیشترین سهم را دارند مشخص شوند.

بعد باید دید این تطابق ها در کدام فصل قرار دارند. معمولا بخش هایی که چند جمله یا یک پاراگراف کامل با منبع تطابق دارند در اولویت هستند.

منبع اصلی خوانده می شود و مطلب با زبان طبیعی و متناسب با پایان نامه بازنویسی می شود. استناد آن هم حفظ می شود.

در مرحله بعد، متن هایی که از یک پایان نامه قبلی گرفته شده اند با منابع اصلی علمی جایگزین می شوند. استفاده از مقاله اصلی به جای ارجاع غیرمستقیم به پایان نامه دیگر، هم از نظر علمی بهتر است و هم معمولا ساختار فصل را قوی تر می کند.

بعد از تکمیل اصلاحات، گزارش جدید گرفته می شود تا مشخص شود چه بخش هایی باقی مانده اند.

بازنویسی برای همانندجویی باید چه شکلی باشد؟

بازنویسی درست به معنی تعویض کلمات با مترادف نیست. بهتر است ابتدا مطلب فهمیده شود و بعد بر اساس نقش آن در پایان نامه دوباره نوشته شود.

اگر متن درباره یک نظریه است، فقط قسمت مرتبط با پژوهش آورده شود. اگر یک مقاله نتیجه مشخصی دارد، همان نتیجه به زبان خلاصه و دقیق گزارش شود. اگر چند منبع درباره یک موضوع صحبت کرده اند، می توان آنها را در یک پاراگراف تحلیلی کنار هم قرار داد.

این نوع بازنویسی معمولا هم مشابهت را کاهش می دهد و هم کیفیت فصل دوم را بهتر می کند.

جمله هایی که بعد از چند دور Paraphrase نامانوس شده اند نیز بهتر است از پایه نوشته شوند، چون متن پایان نامه باید در نهایت مثل فارسی دانشگاهی طبیعی خوانده شود.

هزینه کاهش درصد همانندجویی پایان نامه چطور تعیین می شود؟

هزینه اصلاح همانندی به خود عدد به تنهایی وابسته نیست. دو فایل با همانندی ۳۰ درصد ممکن است حجم کار کاملا متفاوتی داشته باشند.

در یک فایل، بیشتر تطابق در چند صفحه متمرکز شده است و با بازنویسی همان قسمت ها کار جمع می شود. در فایل دیگر، مشابهت در تمام فصل دوم پراکنده است و هر بخش باید جداگانه با منبع بررسی شود.

رشته هم اهمیت دارد. بازنویسی متن حقوقی، پزشکی، روانشناسی یا مهندسی باید توسط فردی انجام شود که اصطلاحات همان حوزه را می شناسد.

فوریت کار، تعداد صفحات، وضعیت منابع، زبان پایان نامه و اینکه استاد قبلا کامنت داده یا نه نیز روی هزینه اثر دارند.

در موسسه ماهان، برای برآورد این نوع کار بهتر است خود پایان نامه همراه گزارش همانندجویی دیده شود. استادان دانشگاهی و متخصصان رشته می توانند مشخص کنند کدام تطابق ها طبیعی هستند، کدام بخش ها نیاز به بازنویسی دارند و آیا مشکل فقط مشابهت است یا منابع و ساختار متن هم باید اصلاح شوند. این بررسی کمک می کند دانشجو بابت بخش هایی که نیازی به تغییر ندارند هزینه اضافی پرداخت نکند.

اگر پایان نامه با هوش مصنوعی نوشته شده باشد و مشابهت پایین باشد، آیا مسئله حل شده است؟

خیر. Similarity پایین درباره کیفیت علمی یا منشأ نگارش متن چیزی را به تنهایی ثابت نمی کند.

متن تولید شده با هوش مصنوعی ممکن است جمله هایی داشته باشد که در هیچ منبعی عینا وجود ندارند و بنابراین درصد مشابهت کمی بگیرد. در عین حال ممکن است شامل منابع غیرواقعی، تعاریف کلی یا تحلیل های کم عمق باشد.

استاد راهنما هنگام خواندن پایان نامه به این موارد هم توجه می کند. اگر متن از نظر لحن با نوشته های قبلی دانشجو تفاوت زیادی داشته باشد یا دانشجو نتواند مطالب را توضیح دهد، پایین بودن همانندجویی پاسخ همه سوال ها نخواهد بود.

بازنویسی متن هوش مصنوعی بهتر است با کنترل منابع و محتوا انجام شود. هدف این است که متن از نظر علمی قابل دفاع شود و دانشجو بر آن تسلط داشته باشد.

برای پایان نامه فارسی داخل ایران، چه عددی را هدف بگیریم؟

اولین ملاک، عددی است که دانشگاه اعلام کرده است.

اگر دانشگاه سقف ۳۰ درصد گذاشته، پایان نامه باید با همان معیار تنظیم شود. اگر دانشگاه ۲۰ یا ۲۵ درصد خواسته، همان عدد ملاک خواهد بود.

اگر هنوز هیچ عددی اعلام نشده و دانشجو فقط می خواهد پیش از تحویل وضعیت متن را بررسی کند، محدوده زیر ۲۰ درصد معمولا هدف احتیاطی مناسبی است، به شرطی که رسیدن به آن با بازنویسی علمی انجام شود و منابع درست باقی بمانند. این عدد توصیه عملی است و جای مقررات دانشگاه را نمی گیرد.

تلاش برای پایین آوردن مصنوعی درصد تا نزدیک صفر ضرورتی ندارد و گاهی کیفیت متن را هم خراب می کند.

ابزارهای بررسی سرقت ادبی

برای Turnitin چه عددی مناسب است؟

در Turnitin هم ابتدا باید دستور دانشگاه یا Supervisor دیده شود. خود Turnitin هیچ درصدی را به عنوان حد مجاز جهانی تعیین نکرده است.

اگر دانشگاه عددی اعلام نکرده باشد، بهتر است به جای تمرکز روی رنگ گزارش یا یک عدد خاص، منبع های اصلی تطابق بررسی شوند.

مثلا Similarity حدود ۱۵ درصد با چندین تطابق کوچک و دارای citation ممکن است کاملا قابل توضیح باشد. همان درصد اگر از یک مقاله یا پایان نامه واحد آمده باشد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.

برای پایان نامه انگلیسی، محل قرار گرفتن تطابق ها اهمیت زیادی دارد. بخش Literature Review طبیعی است که از منابع استفاده کند، ولی Discussion و Conclusion باید بیشتر نشان دهنده تحلیل پژوهشگر باشند.

درصد قابل قبول پایان نامه دکتری باید کمتر باشد؟

مقررات دقیق باز هم به دانشگاه بستگی دارد. با این حال، از رساله دکتری انتظار می رود سهم تحلیل و تولید علمی پژوهشگر پررنگ تر باشد و به همین دلیل، وجود تطابق های طولانی در بخش های اصلی رساله حساسیت بیشتری ایجاد می کند.

در رساله دکتری، پایین بودن درصد به تنهایی کافی نیست و نوع منابع، اصالت تحلیل، نوآوری و نحوه استفاده از پیشینه اهمیت بسیار بیشتری دارند.

اگر گزارش رساله دکتری درصد بالایی نشان می دهد، بهتر است اصلاح فقط با هدف رسیدن به عدد مورد نیاز دانشگاه انجام نشود و ساختار علمی بخش های مشابه هم بررسی شود.

یک گزارش خوب چه شکلی است؟

گزارش مناسب فقط گزارشی با عدد پایین نیست. وقتی گزارش را باز می کنید، تطابق ها بهتر است کوتاه و پراکنده باشند، منابع به شکل درست ذکر شده باشند و چند صفحه متوالی از یک منبع واحد دیده نشود.

بخش های تحلیلی پایان نامه باید سهم بیشتری از نگارش خود پژوهشگر داشته باشند.

اگر این شرایط برقرار باشد، گزارش معمولا از نظر علمی قابل توضیح تر است.

قبل از دفاع، همانندجویی را به روز آخر موکول نکنید

یکی از دردسرهای قابل پیشگیری این است که دانشجو چند روز مانده به دفاع برای اولین بار گزارش همانندجویی بگیرد و با درصدی بالاتر از حد دانشگاه روبه رو شود.

بهتر است زمانی که محتوای اصلی پایان نامه تقریبا تثبیت شده، یک گزارش اولیه گرفته شود. اگر بخش هایی نیاز به اصلاح دارند، هنوز فرصت کافی برای بازنویسی وجود دارد.

بعد از انجام اصلاحات استاد و تکمیل نسخه نهایی، گزارش مورد نیاز دانشگاه گرفته می شود.

این فاصله زمانی باعث می شود بازنویسی با آرامش بیشتری انجام شود و متن فقط برای کاهش عدد به شکل عجولانه تغییر نکند.

اگر گزارش همانندجویی دارید، قبل از بازنویسی آن را درست بخوانید

دانشجویی که گزارش ۲۸ درصد گرفته ممکن است تصور کند باید تقریبا یک سوم پایان نامه را دوباره بنویسد، در حالی که با بررسی فایل ممکن است مشخص شود سهم اصلی از چند قسمت محدود آمده است.

در مقابل، گزارش ۱۴ درصد هم می تواند چند پاراگراف حساس داشته باشد که نیاز به اصلاح جدی دارند.

بنابراین، تصمیم درباره حجم بازنویسی باید بعد از دیدن گزارش کامل گرفته شود.

در موسسه ماهان می توان پایان نامه و گزارش همانندجویی را کنار هم بررسی کرد و مشخص کرد کدام تطابق ها ارزش اصلاح دارند، کدام بخش ها با ارجاع درست قابل حفظ هستند و چه قسمت هایی باید بر اساس منبع اصلی بازنویسی شوند. اگر فایل علاوه بر مشابهت، مشکل منابع، متن نوشته شده با هوش مصنوعی یا اصلاحات استاد هم داشته باشد، این موارد می توانند در همان بررسی دیده شوند.

برای دانشجویی که به زمان تحویل یا دفاع نزدیک شده، همین ارزیابی اولیه معمولا خیلی سریع روشن می کند که درصد فعلی واقعا چقدر مسئله ساز است و چه مقدار اصلاح برای رسیدن به نسخه قابل ارائه لازم خواهد بود.

سوالات متداول درباره درصد همانند جویی پایان‌ نامه

پاسخ کوتاه به مهم‌ ترین سوالات دانشجویان درباره درصد مشابهت، سامانه همانندجو، Turnitin و اصلاح پایان‌ نامه

درصد همانندجویی پایان‌نامه باید چند باشد؟

یک درصد ثابت برای همه دانشگاه‌ها وجود ندارد. حد قابل قبول به دانشگاه، دانشکده، مقطع تحصیلی و شیوه‌نامه مربوط بستگی دارد. اگر دانشگاه عدد مشخصی اعلام کرده باشد، همان عدد معیار اصلی است.

آیا همانندجویی زیر ۲۰ درصد قابل قبول است؟

اگر دانشگاه سقف دیگری تعیین نکرده باشد، زیر ۲۰ درصد می‌تواند یک هدف احتیاطی مناسب باشد؛ اما این عدد قانون عمومی نیست. مهم است بررسی شود که تطابق‌ها از چه منابعی آمده‌اند و در کدام بخش پایان‌نامه قرار دارند.

آیا درصد همانندجویی بالا یعنی پایان‌نامه سرقت علمی دارد؟

خیر. درصد همانندجویی میزان تطابق متن با منابع موجود در پایگاه سامانه را نشان می‌دهد و به‌تنهایی اثبات‌کننده سرقت علمی نیست. محل تطابق، نوع متن، نحوه استناد و منبع آن نیز باید بررسی شوند.

درصد قابل قبول Turnitin برای پایان‌نامه چقدر است؟

Turnitin یک حد مجاز جهانی برای Similarity Score تعیین نکرده است. دانشگاه، دانشکده یا استاد راهنما مشخص می‌کند چه میزان مشابهت قابل قبول است. بنابراین نباید رنگ یا درصد گزارش Turnitin را به‌تنهایی معیار قبولی یا رد پایان‌نامه دانست.

آیا همانندی ۳۰ درصد حتماً زیاد است؟

نه همیشه. ابتدا باید شیوه‌نامه دانشگاه بررسی شود و سپس مشخص شود این ۳۰ درصد از کجا آمده است. ممکن است بخشی از تطابق مربوط به منابع، عبارات استاندارد یا نقل‌قول‌ها باشد؛ در مقابل ممکن است چند پاراگراف طولانی با یک منبع تطابق داشته باشند.

آیا ۱۰ درصد همانندجویی همیشه وضعیت خوبی است؟

لزوماً خیر. حتی یک درصد پایین نیز باید بررسی شود. اگر بخش زیادی از همانندی از یک منبع واحد و چند پاراگراف متوالی آمده باشد، ممکن است از نظر علمی نیاز به اصلاح داشته باشد.

کدام فصل پایان‌نامه معمولاً همانندی بیشتری دارد؟

فصل دوم معمولاً ظرفیت بیشتری برای همانندی دارد؛ زیرا نظریه‌ها، تعاریف و پژوهش‌های قبلی در آن استفاده می‌شوند. بیان مسئله و بخش روش تحقیق نیز ممکن است مشابهت داشته باشند. در مقابل، نتایج حاصل از داده‌های اختصاصی پژوهش معمولاً همانندی کمتری دارند.

آیا منابع و Bibliography روی درصد همانندجویی اثر دارند؟

بله. منابع، نقل‌قول‌ها و تطابق‌های کوتاه ممکن است در گزارش دیده شوند. تنظیمات سامانه نیز می‌توانند روی درصد نهایی اثر بگذارند؛ به همین دلیل دو گزارش از یک فایل با تنظیمات متفاوت ممکن است درصد یکسانی نشان ندهند.

آیا برای کاهش همانندی باید فرمول یا پرسشنامه را تغییر داد؟

خیر. اصطلاحات استاندارد، نام پرسشنامه، فرمول‌های آماری و متن‌های علمی ثابت نباید صرفاً برای پایین آوردن درصد تغییر داده شوند. در این موارد استناد صحیح و رعایت شیوه گزارش علمی اهمیت بیشتری دارد.

اگر درصد همانندجویی بالا باشد از کجا باید اصلاح را شروع کرد؟

ابتدا گزارش کامل را باز کنید و منابعی را که بیشترین سهم در همانندی دارند پیدا کنید. سپس محل تطابق‌های طولانی را مشخص کرده و متن را با مراجعه به منبع اصلی و حفظ ارجاع، به زبان علمی و متناسب با پژوهش خود بازنویسی کنید.

آیا بازنویسی با هوش مصنوعی درصد همانندی را کاهش می‌دهد؟

ممکن است تغییر ساختار جمله درصد بعضی تطابق‌ها را کاهش دهد، اما این روش به‌تنهایی قابل اتکا نیست. متن بازنویسی‌شده باید از نظر مفهوم علمی، اصطلاحات تخصصی، منابع و طبیعی بودن نگارش توسط فرد آشنا با موضوع بررسی شود.

آیا Similarity Report همان تشخیص متن هوش مصنوعی است؟

خیر. Similarity Report میزان شباهت متن با منابع دیگر را بررسی می‌کند، در حالی که AI Writing Detection موضوع دیگری است و تلاش می‌کند احتمال تولید متن توسط مدل‌های هوش مصنوعی را ارزیابی کند.

آیا باید درصد همانندجویی پایان‌نامه را به صفر برسانیم؟

خیر. هدف، رسیدن مصنوعی به صفر نیست. استفاده از منابع در یک پژوهش علمی طبیعی است. مهم این است که بخش‌های اصلی حاصل نگارش و تحلیل پژوهشگر باشند، ارجاعات صحیح درج شوند و تطابق‌های طولانی و مسئله‌دار اصلاح شوند.